Heydər Əliyevin 1993-cü ildə hakimiyyətə qayıdışı yalnız bir xilaskarlıq aktı deyil, eyni zamanda yeni dövlətçilik fəlsəfəsinin əsasının qoyulması idi. O, müasir Azərbaycanın hüquqi-siyasi arxitekturasını qurmaqla ölkənin gələcəyini müəyyənləşdirən əsas sütunları inşa etdi. Həmin dövr üçün ən vacib məsələlərdən biri hüquqi sistemin formalaşdırılması idi. 1995-ci ildə ümumxalq səsverməsi ilə qəbul edilən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası, dövlətin əsas hüquqi sənədi kimi hüquqi dövlətin əsasını qoydu. Bu Konstitusiya ilə hakimiyyətin bölgüsü, insan hüquqlarının təminatı, mülkiyyətin qorunması və qanunun aliliyi prinsipləri təsbit olundu. Heydər Əliyev hüquqi islahatlarla yanaşı, dövlət idarəetməsinin strukturunda da ciddi dəyişikliklərə getdi. Mərkəzləşdirilmiş idarəetmə modeli tədricən şəffaf və məsuliyyətli sistemə çevrildi. O, güclü və məsuliyyətli dövlət ideyasını formalaşdırdı. Eyni zamanda hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyətində də ciddi islahatlar həyata keçirildi. Korrupsiyaya qarşı mübarizə gücləndirildi, məhkəmə sisteminin müstəqilliyi təmin olundu. Prokurorluq, məhkəmə və polis orqanlarında peşəkarlaşdırma prosesi başlandı. İnsan hüquqları üzrə müstəqil Ombudsman təsisatının yaradılması, beynəlxalq standartların tətbiqi ilə insan hüquqlarının qorunmasında mühüm addım oldu. Bu islahatlar nəticəsində Azərbaycanda hüquq sisteminə olan inam artdı və vətəndaşların hüquqi bilgiləri genişləndi. Heydər Əliyevin strateji baxışı təkcə hüquq sahəsi ilə məhdudlaşmırdı. O, milli dövlətçiliyin ideoloji əsaslarını da müəyyənləşdirdi. Azərbaycançılıq ideologiyası, milli-mənəvi dəyərlərə hörmət və vətəndaş həmrəyliyi onun siyasi kursunun əsasını təşkil edirdi. O, dəfələrlə bəyan edirdi ki, “biz dövlətimizi Azərbaycan xalqının milli maraqları əsasında qurmalıyıq”. Bu yanaşma dövlətin yalnız idarəetmə orqanlarının deyil, cəmiyyətin hər bir üzvünün məsuliyyət hissini gücləndirdi. Milli və dini azlıqlara münasibətdə tolerantlıq siyasəti də bu strategiyanın ayrılmaz hissəsi idi. Heydər Əliyev beynəlxalq hüququn prinsiplərini də ölkə daxilində tətbiq etməyə xüsusi önəm verirdi. Azərbaycanın BMT, ATƏT, Avropa Şurası kimi təşkilatlarla əməkdaşlığı bu dövrdə intensivləşdi. Bu əməkdaşlıq nəticəsində hüquqi islahatlara beynəlxalq təcrübənin gətirilməsi mümkün oldu. İnsan hüquqlarının müdafiəsi sahəsində qəbul edilən konvensiyalar və protokollar, Azərbaycan hüququnun tərkib hissəsinə çevrildi. Bununla da ölkə beynəlxalq hüquq sisteminə inteqrasiya olundu.Bütün bu islahatlar nəticəsində müasir Azərbaycan dövlətinin hüquqi və ideoloji təməli qoyuldu. Hüquqi dövlət konsepsiyası, şəffaf və hesabatlı idarəetmə, vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı və milli maraqlara əsaslanan dövlətçilik fəlsəfəsi bu gün də Prezident İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilir. Heydər Əliyevin başladığı bu islahatlar müasir Azərbaycan cəmiyyətinin hüquq mədəniyyətini formalaşdırdı və dövlətlə vətəndaş arasında etibarlı bir münasibət qurdu. Bu, Azərbaycan tarixində hüquqi islahatların qızıl dövrü kimi dəyərləndirilə bilər.
Fərid Mustafayev
YAP Yasamal rayon Elm və Təhsil Nazirliyinin Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
