Azərbaycan və Qazaxıstan arasında münasibətlər son illərdə yalnız ənənəvi dostluq və tarixi qardaşlıq dəyərləri ilə deyil, eyni zamanda siyasi iradə, iqtisadi maraqlar və strateji vizion üzərində bərqərar olmuşdur. 2025-ci ilin oktyabrında keçirilən Prezident İlham Əliyev və Prezident Kasım-Jomart Tokayevin görüşü bu əməkdaşlığın məhz yeni keyfiyyət mərhələsinə keçidini təsdiqlədi. Artıq bu iki dövlət arasındakı münasibətlər sadəcə diplomatik və mədəni səviyyədə deyil, real iqtisadi, texnoloji və təhlükəsizlik prioritetləri ətrafında formalaşır. Bu görüşün mahiyyəti ondadır ki, Azərbaycan və Qazaxıstan regionda balans yaradan iki sütun kimi çıxış edir. Hər iki ölkə eyni siyasi fəlsəfəyə — müstəqilliyin qorunması, iqtisadi dayanıqlığın təmin olunması və xarici təzyiqlərə qarşı öz modelini yaratmaq prinsipinə sadiqdir. Prezident İlham Əliyevin səfəri təkcə ikitərəfli münasibətlərin inkişafı üçün deyil, həm də Türk Dövlətləri Təşkilatı məkanında koordinasiyanın güclənməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyırdı. Görüşlərdə “ortaq gələcək”, “regional sinxron inkişaf” və “dayanıqlı tərəfdaşlıq” kimi anlayışlar tez-tez səsləndi. Bu, siyasi ritorikadan çox, əməli əməkdaşlıq istiqamətinin manifestidir. İkitərəfli münasibətlərin yeni mərhələsində əsas istiqamətlərdən biri Orta Dəhliz — Transxəzər nəqliyyat marşrutu oldu. Bu layihə həm Azərbaycanın, həm də Qazaxıstanın qlobal nəqliyyat sistemində yerini möhkəmləndirir. Azərbaycan Qafqazdan Avropaya, Qazaxıstan isə Orta Asiyadan Çin istiqamətinə qədər uzanan nəqliyyat körpüsü rolunda çıxış edir. Liderlər arasında əldə olunan razılaşmalar yük dövriyyəsinin artırılması, tranzit xərclərinin azaldılması və gömrük sistemlərinin uyğunlaşdırılması məqsədinə yönəlib. Bu, regionda iqtisadi dövriyyəni stimullaşdırmaqla yanaşı, həm də Avrasiyanın yeni logistika xəritəsini formalaşdırır. Görüşdə enerji məsələləri də xüsusi yer tutdu. Qazaxıstanın enerji resurslarının Azərbaycan vasitəsilə dünya bazarlarına çıxarılması, elektrik və qaz infrastrukturunun qarşılıqlı istifadəsi, yaşıl enerji sahəsində birgə layihələrin həyata keçirilməsi gündəmdə idi. Bu istiqamətdə aparılan müzakirələr təkcə iqtisadi deyil, həm də strateji xarakter daşıyır. Çünki enerji sabitliyi regionun təhlükəsizliyinin əsas elementlərindən biridir. Azərbaycan bu sahədə öz potensialını Qazaxıstanla bölüşməklə həm inteqrasiyanı dərinləşdirir, həm də ümumi dayanıqlığı artırır.
Rəqəmsallaşma və texnologiya da bu görüşün önəmli hissəsini təşkil etdi. Süni intellekt, informasiya təhlükəsizliyi, elektron idarəetmə kimi sahələrdə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi qərara alındı. Bu addımlar gələcəkdə iki ölkənin iqtisadi modellərinin modernləşdirilməsinə xidmət edəcək. Azərbaycan bu istiqamətdə artıq təcrübəyə malikdir və bu biliklərin paylaşılması qarşılıqlı fayda yaradır. Əməkdaşlığın humanitar ölçüsü də diqqət mərkəzində idi. Tarixi köklər, mədəni dəyərlər, ortaq dil və mənəvi bağlılıq iki xalqın münasibətlərinə dərinlik qazandırır. Qardaş ölkələrin ali məktəbləri, elmi-tədqiqat institutları və gənclər təşkilatları arasında əməkdaşlıq bu gün artıq konkret layihələrə çevrilib. Bu, gələcək nəsillərin bir-birini daha yaxından tanımasına və Türk dünyasının inteqrasiyasına töhfə verir. Ümumiyyətlə, Astana görüşü göstərdi ki, Azərbaycan–Qazaxıstan əlaqələri regional siyasətdə yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Bu münasibətlər qarşılıqlı etimad, bərabərlik və ortaq məsuliyyət prinsiplərinə əsaslanır. Artıq iki ölkə arasındakı münasibət “strateji tərəfdaşlıq” anlayışından çıxaraq “regional əməkdaşlıq modeli” səviyyəsinə yüksəlib. Bu, həm Avrasiya üçün sabitlik faktorudur, həm də Türk dünyasının gələcək siyasi və iqtisadi gücünün bünövrəsini təşkil edir.
Fərid Mustafayev
YAP Yasamal rayon Elm və Təhsil Nazirliyinin Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
