3 iyul 2023-cü il tarixində Astana şəhərində keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Toplantısı çərçivəsində Azərbaycan və Çin arasında “Strateji Tərəfdaşlığın Qurulması Haqqında Birgə Bəyannamə” imzalanmışdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev bu sənədi Azərbaycan-Çin münasibətlərində yeni bir səhifənin açılması kimi qiymətləndirmişdir. Prezident qeyd etmişdir ki, bu bəyannamə qarşılıqlı hörmət, bərabər etimad və dəstək prinsiplərinə əsaslanaraq iki ölkə arasında rəsmi strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin qurulmasını təsdiqləyir .
Prezident İlham Əliyevin 2025-ci ilin aprelində Çinə etdiyi dövlət səfəri zamanı Azərbaycan və Çin arasında “Əhatəli Strateji Tərəfdaşlığın Qurulması Haqqında Birgə Bəyanat” imzalanmışdır. Bu sənəd, iki ölkə arasında əməkdaşlığın daha da dərinləşməsini və müxtəlif sahələrdə, həmçinin hüquq, yaşıl inkişaf, rəqəmsal iqtisadiyyat, əqli mülkiyyət və aerokosmik sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Ölkə liderimiz İlham Əliyev müsahibəsində vurğulamışdır ki, Azərbaycan-Çin münasibətləri qədim tarixə və sağlam ənənələrə əsaslanır və davamlı olaraq inkişaf edir. O, qeyd etmişdir ki, Çin dünyanın ən dinamik inkişaf edən ölkələrindən biridir və onun tərəqqisi yalnız Çin xalqı üçün deyil, bundan əlavə qlobal maraqlar üçün faydalıdır .
Hər iki ölkə arasında qarşılıqlı maraq doğuran sahələrdə, əsasən də nəqliyyat, enerji, kənd təsərrüfatı və rəqəmsal texnologiyalar sahələrində əməkdaşlığın inkişafı xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan, Çinlə birlikdə BMT-nin mərkəzində olduğu beynəlxalq sistemi qorumağa və beynəlxalq ədalət və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı gücləndirməyə sadiqdir .
Hər iki ölkə arasında olan strateji tərəfdaşlıq diplomatik münasibətlərin ən yüksək səviyyələrindən biridir. Bu, tərəflər arasında qarşılıqlı etimad, genişmiqyaslı əməkdaşlıq və uzunmüddətli maraqların uzlaşdırılması əsasında qurulan əlaqələri ifadə edir. Əhatəli strateji tərəfdaşlıq isə bu münasibətlərin daha da genişləndirilməsini, yalnız iqtisadi sahədə deyil, həmçinin siyasi, təhlükəsizlik, humanitar və mədəni sahələrdə də əməkdaşlığın dərinləşdirilməsini nəzərdə tutur.
Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyevin səfəri Azərbaycan-Çin əlaqələrinin tarixində dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Səfər çərçivəsində keçirilən görüşlər, imzalanan sənədlər və verilən bəyanatlar, iki ölkənin bir-birinə olan strateji baxışlarını və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan əlaqələrini bir daha təsdiqlədi.
“Əhatəli Strateji Tərəfdaşlığın Qurulması Haqqında Birgə Bəyanat” aşağıdakı əsas istiqamətləri əhatə edir:
İqtisadi əməkdaşlıq – Azərbaycan və Çin arasında enerji, nəqliyyat-logistika, kənd təsərrüfatı və yüksək texnologiyalar sahəsində yeni layihələrin icrası planlaşdırılır.
“Bir Kəmər, Bir Yol” təşəbbüsü çərçivəsində inteqrasiya – Azərbaycan bu təşəbbüs çərçivəsində mühüm tranzit ölkə kimi mövqeyini daha da gücləndirəcək.
Təhlükəsizlik və regional sabitlik – Tərəflər regional və qlobal təhlükəsizlik məsələlərində əməkdaşlığı dərinləşdirmək niyyətindədir.
Humanitar və mədəni əlaqələr – Təhsil, turizm və mədəniyyət sahələrində mübadilələrin genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Bu strateji tərəfdaşlıq Azərbaycan üçün yeni bazarlara çıxış imkanlarını artıracaq, Çinə isə Cənubi Qafqaz regionunda etibarlı tərəfdaş qazandıracaq. Bakı və Pekin arasında qarşılıqlı hörmətə, suverenliyə və daxili işlərə qarışmamaq prinsipinə əsaslanan münasibətlər daha da möhkəmlənəcək. Azərbaycanın Şərqlə Qərb arasında körpü rolunu oynayan geosiyasi mövqeyi, Çin üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir.
Azərbaycan və Çin arasında imzalanmış “Əhatəli Strateji Tərəfdaşlıq” sənədi təkcə iki ölkənin siyasi iradəsinin təzahürü deyil, həm də Cənubi Qafqaz və Asiya regionlarında yeni əməkdaşlıq modellərinin təməlini qoyur. Bu bəyanat, əməkdaşlığın dərinləşməsinə və daha sabit, qarşılıqlı faydalı münasibətlər sisteminin formalaşmasına zəmin yaradır.
Fərid Mustafayev
YAP Yasamal rayon Elm və Təhsil Nazirliyinin Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
