Tarix hər bir xalqın mənəvi dayağı, keçmişlə bu günü birləşdirən görünməz körpüdür. Azərbaycan xalqı üçün bu yaddaşın ən ağrılı səhifələrindən biri 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü ilə bağlıdır. 1918-ci ilin mart-aprel aylarında baş verən hadisələr həm insan itkisi, həm də milli-mədəni dəyərlərin dağıdılması baxımından dərin iz buraxıb. Bu hadisələr xalqın yaddaşında faciə kimi qalmaqla yanaşı, milli kimliyin formalaşmasına təsir edən mühüm tarixi faktor kimi də qiymətləndirilir. Həmin dövrdə baş verən qırğınlar nəticəsində minlərlə günahsız insan həyatını itirib, ailələr parçalanıb, sosial həyatın təməl strukturları sarsılıb. Bu faciələr sadəcə fiziki itkilərlə məhdudlaşmayıb, eyni zamanda insanların psixoloji durumuna, cəmiyyətin kollektiv şüuruna ciddi təsir göstərib. Xalqın yaşadığı bu sarsıntılar zamanla milli yaddaşın ayrılmaz hissəsinə çevrilərək, gələcək nəsillərin öz kimliyini dərk etməsində mühüm rol oynayıb. Mədəni irsə vurulan zərbə isə hadisələrin ən ağrılı tərəflərindən biri olub. Tarixi abidələrin, dini məkanların, təhsil ocaqlarının dağıdılması nəticəsində bir çox maddi-mədəni nümunələr itirilib. Bu dağıntılar milli yaddaşın maddi təcəssümünü zəiflədib, xalqın öz keçmişi ilə bağlarını sarsıtmağa yönəlib. Lakin bu cəhdlərə baxmayaraq, xalqın mənəvi dəyərləri, adət-ənənələri və tarixi şüuru qorunub saxlanılıb və nəsildən-nəslə ötürülüb. Müasir dövrdə bu hadisələrin öyrənilməsi, araşdırılması və geniş ictimaiyyətə çatdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Tarixi faktların elmi əsaslarla təqdim olunması, beynəlxalq müstəvidə tanıdılması və gənc nəslin bu barədə maarifləndirilməsi milli kimliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Təhsil sistemində bu mövzuya xüsusi diqqət ayrılması, dərsliklərdə və elmi araşdırmalarda geniş yer verilməsi gələcək nəsillərin tarixi şüurunun formalaşmasına mühüm töhfə verir. Eyni zamanda, müxtəlif konfranslar, sərgilər və anım tədbirləri vasitəsilə bu faciənin yaddaşlarda yaşadılması cəmiyyətin həmrəyliyini gücləndirir. Belə tədbirlər insanlarda tarixi ədalətə inam hissini möhkəmləndirir, milli birlik ideyasını daha da gücləndirir. Bu baxımdan, 31 Mart günü təkcə anım günü kimi deyil, həm də milli həmrəyliyin simvolu kimi qəbul edilir. Qloballaşan dünyada milli kimliyin qorunması daha həssas məsələ kimi ön plana çıxır. Xarici təsirlərin artdığı bir dövrdə tarixi yaddaşa sahib çıxmaq, milli dəyərləri qorumaq və onları gələcək nəsillərə ötürmək xüsusi məsuliyyət tələb edir. 31 Mart hadisələrinin xatırlanması və təbliği bu baxımdan mühüm rol oynayır. Bu, həm də xalqın öz tarixini unutmadığını, yaşadığı faciələrdən nəticə çıxardığını və gələcəyə daha möhkəm addımlarla irəlilədiyini göstərir. Bu günün qeyd olunması cəmiyyətə mühüm mesaj verir: keçmişin dərsləri unudulmamalı, tarixdən nəticə çıxarılmalı və milli dəyərlər daim qorunmalıdır. Tarixi yaddaşa hörmət milli kimliyin qorunmasının əsas şərtlərindən biri kimi çıxış edir. Bu baxımdan, 31 Mart təkcə keçmişin xatırlanması deyil, həm də gələcəyə yönəlmiş bir çağırış, milli şüurun və vətəndaş məsuliyyətinin ifadəsidir. Beləliklə, 31 Mart hadisələri Azərbaycan xalqının yaddaşında faciə kimi qalmaqla yanaşı, milli kimliyin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayan tarixi dərs kimi də qiymətləndirilir. Bu yaddaşın qorunması isə gələcək nəsillərin milli şüurunun formalaşmasında əsas amillərdən biri olaraq qalır.
Fərid Mustafayev
“Tərəqqi“ sosial-iqtisadi araşdırmalar İB-nin sədr müavini, YAP Yasamal rayon təşkilatının fəalı
