İndiki Ermənistan bayrağı ilk dəfə 1918-ci ildə (Ermənistan Demokratik Respublikası dövründə) qəbul edilib. Sovet dövründə dəyişdirilsə də, 1990-cı ildə yenidən bərpa olunub.
1918-ci ildə Ermənistan Respublikasının ilk baş naziri Ovannes Kaçaznuni və digər rəhbərlər bayraq seçərkən, tanınmış rəssam Martiros Saryandan kömək istəmişdilər. Saryan çox qəribə bir təklif irəli sürmüşdü: Göy qurşağı bayrağı. (Müasir LGBT bayrağı)
O hesab edirdi ki, erməni xalqı “şərqdən gələn rəngarəng bir xalqdır” və bayraqda bütün rənglər olmalıdır. Lakin parlament bunu qəbule etmədi. Bu fakt göstərir ki, ermənilərin özlərinin belə vahid bir “milli rəng” anlayışı olmayıb və hər kəs bir rəng təklif edirdi
Erməni saxtakarları dünyanı aldadaraq yazırlar ki, guya onlar “qədim” dövlətçilik ənələrinə malikdirlər. Lakin bayraq seçimi zamanı tarixlərində bayraq ənənəsi olmayan ermənilər Fransa inqilabından sonra yaranan trikolor formasını seçirlər. Daha doğrusu Fransa onlara bu bayrağı yaradır. Çünki bayraq rəngələrini təklif edən Fransada yaşayan erməni keşişi Ğevond Alişan idi. Ermənilər bu “fransız mənşəli” rəngləri götürüb “qədim erməni rəngi” kimi dünyaya təqdim edirlər. Yəni bayrağın kökü belə erməni deyil, fransız cəngavərlərinin geyimlərindən gəlir ki, onlar Rusiyaya yaltaqlanmaq üçün özlərini bayraqlarının onlara oxşadıqlarını yazırlar. Yəni, modeli Fransa, strukturu Rusiya və rəngləri isə türk, fransız və perslərdən götürülən bu bayrağın erməni milli kimliyi ilə əlaqəsi yoxdur.
Ermənistan bayrağında olan rənglərin mənası haqqında
YALAN: Qırmızı Ermənistanın dağlıq torpaqlarını və müstəqilliyini;
DOĞRU: Ermənistan bayrağındakı qırmızı rəng nə qədim bir erməni dövlətinin irsidir, nə də spesifik bir milli rəmzdir. O, Rusiya bayrağının qalığı, Fransadakı bir keşişin təxəyyülü və regionun türk-müsəlman mədəniyyətindən qalma rənglərin qarışığından ibarətdir.
YALAN: Mavi ermənilərin sülh içində səma altında yaşama istəyini;
DOĞRU: Bir çox tarixçi və tədqiqatçı hesab edir ki, bu rəngin “erməni kimliyi” ilə əlaqələndirilməsi sonradan uydurulmuş bir hekayədir. 1918-ci ildə bu bayraq qəbul edilərkən, rənglərin seçimi daha çox Rusiya imperiyasının bayrağındakı (Ağ-Göy-Qırmızı) rəng tonlarına uyğunlaşdırılmışdı. Çünki o dövrün erməni siyasi elitası Rusiyanın himayəsi altında idi və onların rəng çalarlarından təsirlənmişdilər. 1918-ci ilə qədər ermənilərin “mavi” adlı bir milli rəmzi olmayıb
YALAN: Narıncı ermənilərin çalışqan və yaradıcı təbiətinin rəmzidir.
DOĞRU: İlk vaxtlar bu rəng sarı idi. Çünki qırmızı-göy-sarı rəngləri daha çox Avropa bayraqlarına bənzəyirdi. Sonradan bu sarını bir az tündləşdirib “narıncı” etdilər və adını “ərik rəngi” qoydular. Bu, bayrağa süni şəkildə “milli çalarlar” qatmaq üçün edilmiş bir manevr idi. 1918-ci ilə qədər heç bir erməni sənədində “milli rəngimiz narıncıdır” deyə bir ifadə keçmir.
Onlar rənglərin yerini dəfələrlə dəyişdilər. Ən sonda qərara gəldilər ki, rəngləri elə düzək ki, həm Rusiyaya bənzəsin, həm də bir az “fərqli” görünsün. Yəni bayraq elmi və ya tarixi araşdırma nəticəsində deyil, səsçoxluğu və təsadüf nəticəsində bugünkü halını alıb.
Bəzi tarixçilər qeyd edir ki, erməni bayrağındakı rənglərin (qırmızı, göy, narıncı) bir yerdə istifadəsi əslində həmin ərazidə yaşamış digər qədim xalqların və ya türkdilli tayfaların xalçaçılıq və geyim mədəniyyətindəki rəng harmoniyasının kopyalanmasıdır.
Əgər onların iddia etdikləri kimi qədim dövlətçilik ənənəsi olsaydı, onlar Yaponiyanın “Günəş”i və ya Türkiyənin yaxud Azərbaycanın bayrağında olan “Ay-Ulduz”u kimi özünəməxsus bir simvol seçərdilər. Üç dənə sadə rəng zolağı onların tarixi rəmzlərinin olmadığını, sadəcə müasir dövrdə “bayrağımız olsun” deyə düzəldildiyini sübut edir.
Son olaraq qeyd edim ki, Ermənistan bayrağındakı rənglərin ardıcıllığı da heraldika qaydalarına görə də deyil. Məsələn, qırmızı (tünd rəng) və göy (tünd rəng) yanaşı gəlir. Bu da onu göstərir ki, bayrağı peşəkar heraldika mütəxəssisləri deyil, siyasi xadimlər emosional və təqlidçi yanaşma ilə hazırlayıblar
Prof.Dr.Zaur Aliyev
